Marks on late medieval barrels from the southern Baltic coast: A contribution to classification based on visual features

Maciej Miścicki

doi:10.35686/AR.2025.275

Authors

Maciej Miścicki University of Warsaw, Faculty of Archaeology, Krakowskie Przedmieście 26/28, PL-00 927, Warsaw, Poland https://orcid.org/0000-0003-4833-4926

DOI:

https://doi.org/10.35686/AR.2025.275

Keywords:

archaeology, marks, barrels, Late Middle Ages, post-medieval period, Hanseatic League, Baltic towns

Abstract

In late medieval trade, barrels were the most popular containers for transporting various commodities. They were often marked with various symbols, the meaning of which is difficult to interpret. The presented analysis included 112 fragments of barrels with carved or branded marks. All the specimens were dated between the 14th and 16th centuries AD and came from archaeological excavations in Elbląg, Gdańsk, and Puck. The investigated symbols are thought to have served different functions, including as merchants’, craftsmen’s, or ownership marks. The registered examples were divided into five groups: branded; compositions of multiple irregular lines; geometric figures; simple compact, often symmetrical symbols; and other that do not belong to any of the aforementioned categories. Analyses of the investigated artefacts and their comparisons with other published finds and written accounts revealed that simple compact marks were applied on barrels used in mercantile contexts. Determining the function of barrels based on marks of the other groups was proved to be ambiguous and requires further research.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Ansorge, J. – Igel, K. – Schäfer, H. – Wiethold, J. 2003: Ein Holzschacht aus der Baderstrage la in Greifswald. Aus der materiellen Alltagskultur einer Hansestadt in der zweiten Hälfte des 14. Jahrhunderts. Bodendenkmalpflege. Mecklenburg-Vorpommern 50, 119–157.

Baran, D. 2005: Naczynia drewniane z latryny nr 3 przy ul. Dominikańskiej 6 w Poznaniu. In: Z. Kurnatowska – T. Jurek (eds.), Civitas Posnaniensis. Studia z dziejów średniowiecznego Poznania. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 433–438.

Biskup, M. 1967: Trzynastoletnia wojna z Zakonem krzyżackim 1454–1466. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.

Blusiewicz, K. 2017: Konstrukcje ciesielskie w budownictwie drewnianym późnośredniowiecznego Pucka. In: M. Starski (Ed.), Puck. Kultura materialna małego miasta w późnym średniowieczu. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 93–124.

Bobik, I. 2012: Zabytki drewniane z późnośredniowiecznej latryny. In: K. Kwiatkowski (ed.), Archeologia Stargardu 1. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 185–195.

Bobik, I. 2016: Przedmioty drewniane. In: B. Wywrot-Wyszkowska – M. Dworczyk – M. Rębkowski (eds.), Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu 6. Kołobrzeg: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 147–159.

Bogucka, M. 1962: Gdańsk jako ośrodek produkcyjny w XIV–XVII w. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Bogucka, M. – Samsonowicz, H. 1986: Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Braudel, F. 1992: Civilization & Capitalism, 15th–18th Century. Volume 1: The Structures of Everyday Life. Berkeley – Los Angeles: University of California Press.

Bruski, K. 1998: Puck w czasach krzyżackich (1308–1466). In: A. Groth (ed.), Historia Pucka. Gdańsk: Wydawnictwo Marpress, 68–90.

Buchholz, R. 1994: Die Holzfunde aus einer Schwindgrube beim Wismarer Beguinenkonvent. Wismarer Studien zur Archäologie und Geschichte 4, 63–89.

Bucka, K. 2017: Przedmioty drewniane. In: M. Majewski – K. Stań (eds.), Archeologia Stargardu. Badania na Rynku Staromiejskim 3. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 165–187.

Czaja, R. 2000: Miasta i ich posiadłości ziemskie w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. In: Z. H. Nowak – R. Czaja (eds.), Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Podziały administracyjne i kościelne w XIII–XVI wieku. Toruń: Towarzystwo Naukowe (Toruń), 45–66.

Czaja, R. – Nawrolski, T. 1993: Powstanie miasta. In: S. Gierszewski – A. Groth (eds.), Historia Elbląga. Tom I (do 1466 r.). Gdańsk: Wydawnictwo Marpress, 60–70.

Czarciński, I. 1993: Elbląg jako ośrodek handlowo-portowy państwa krzyżackiego. In: S. Gierszewski – A. Groth (eds.), Historia Elbląga. Tom I (do 1466 r.). Gdańsk: Wydawnictwo Marpress, 147–156.

Długokęcki, W. 2009: Hanza a Gdańsk na przełomie XIII i XIV w. In: B. Śliwiński (ed.), “Rzeź Gdańska” z 1308 roku w świetle najnowszych badań. Materiały z sesji naukowej 12–13 listopada 2008 roku. Gdańsk: Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, 27–42.

Dollinger, P. 1997: Dzieje Hanzy: XII–XVII w. Warszawa: Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Niezależna Oficyna Wydawnicza.

Dygo, M. 2006: Wschód i zachód. Gospodarka Europy w XIV–XV wieku. In: S. Gawlas (ed.), Ziemie polskie wobec Zachodu. Studia nad rozwojem średniowiecznej Europy. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 117–194.

Falk, A. 2002: Mittelalterliche Hausmarken und Zeichen in Lübeck. In: E. Mugurevičs (ed.), Civitas et castrum ad Mare Balticum. Riga: Latvijas Vēstures institūta apgāds, 422–434.

Fonferek, J. – Marcinkowski, M. – Sieńkowska, U. 2012: Elbląg – życie codzienne w porcie hanzeatyckim. Elbląg: Muzeum Archeologiczno-Historyczne.

Gierszewski, S. 1966: Struktura gospodarcza i funkcje rynkowe mniejszych miast województwa pomorskiego w XVI i w XVII w. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe.

Gumowski, M. 1970: Herbarz patrycjatu toruńskiego. Toruń: Towarzystwo Naukowe (Toruń).

Haak, A. – Russow, E. 2012: Interpreting find complexes from the medieval cesspits of Tartu. In: R. Rammo (ed.), Medieval Urban Textiles in Northern Europe. Tartu: Tartu Ülikool, 147–172.

Herbst, S. 1933: Toruńskie cechy rzemieślnicze. Toruń: Cechy Toruńskie.

Holl, I. 1966: Mittelalterliche Funde aus einem Brunnen von Buda. Budapest: Aedes Academiae Scientiarum Hungaricae Budapestinit.

Homeyer, C. G. 1870: Haus- und Hofmarken. Berlin. Verlag der Königlichen Geheimen Ober-Hofbuchdruckerei (R. v. Decker).

Immonen, V. 2007: Defining a Culture: The Meaning of Hanseatic in Medieval Turku. Antiquity 81, 720–732. DOI: https://doi.org/10.1017/S0003598X00095685

Jahnke, C. 2009: The Influence of the Hanseatic League on the Cities on the North-Sea and Baltic-Sea Area: Some Reflections on the Triad ‘Trade–Cities–Hanseatic League’. In: N. Engberg – A. N. Jorgensen – J. Kieffer-Olsen – J. K. Madsen – C. Radtke (eds.), Archaeology of Medieval Towns in the Baltic and North Sea Area. Copenhagen: Copenhagen: Nationalmuseet, 51–64.

Kardasz, C. 2017: Przestrzeń, społeczeństwo i gospodarka późnośredniowiecznego Pucka w świetle źródeł pisanych. In: M. Starski (ed.), Puck. Kultura materialna małego miasta w późnym średniowieczu. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 71–90.

Kasprzak, M. 2007: Zabytki drewniane, rogowe i kościane z badań na Wyspie Spichrzów w 2005 roku. In: H. Paner (ed.) Archeologia Gdańska 3. Gdańsk: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, 7–16.

Kasprzak, M. 2010: Zabytki drewniane, rogowe i kościane z badań na Wyspie Spichrzów w 2005 roku. In: H. Paner (ed.) Archeologia Gdańska 4. Gdańsk: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, 171–189.

Koczy, L. 1935: Materjały do dziejów handlu hanzy pruskiej z Zachodem. Rocznik Gdański 7–8, 275–331.

Kostrouch, F. 2009: Středověké dýhové misky z Olomouce. Archaeologia historica 34, 483–499.

Kruppé, J. – Milewska, M. 2015: Puck. Archeologia o narodzinach miasta. Warszawa: Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Fundacja Przyjaciół Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Litwin, J. 2014: Gdańsk – średniowieczne centrum okrętownictwa i handlu morskiego nad Bałtykiem. In: W. Ossowski (ed.), Miedziowiec. Wrak średniowiecznego statku i jego ładunek. Gdańsk: Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, 15–55.

Maciakowska, Z. 2009: Położenie miasta lubeckiego w Gdańsku. In: B. Śliwiński (ed.), “Rzeź Gdańska” z 1308 roku w świetle najnowszych badań. Materiały z sesji naukowej 12–13 listopada 2008 roku. Gdańsk: Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, 6–26.

Maciakowska, Z. 2022: Zasiedlenie i zagospodarowanie nadmotławskich bagien w rejonie ul. Powroźniczej w Gdańsku. In: K. Blusiewicz – M. Starski (eds.), Między Długim Targiem a Powroźniczą. Parcele mieszczańskie na Głównym Mieście w Gdańsku w świetle badań archeologicznych. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 19–39.

Matysik, S. 1949: Zatarg Torunia z możnowładcą duńskim o towary Toruńczyków pochodzące z rozbitego statku gdańskiego w 1377 r. Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 15(3–4), 13–25.

Miścicki, M. 2022: Asortyment wyrobów drewnianych z badań archeologicznych przy Długim Targu i ul. Powroźniczej. In: K. Blusiewicz – M. Starski (eds.), Między Długim Targiem a Powroźniczą. Parcele mieszczańskie na Głównym Mieście w Gdańsku w świetle badań archeologicznych. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 397–417.

Morris, C. 2000: Wood and woodworking in Anglo-Scandinavian and Medieval York. The Archaeology of York 17. York: York Archaeological Trust for Excavation and Research 2000.

Możejko, B. 2014: Żegluga i handel morski Gdańska na przełomie XIV i XV wieku. Morskie i handlowe tło katastrofy Miedziowca w 1408 roku. In: W. Ossowski (ed.), Miedziowiec. Wrak średniowiecznego statku i jego ładunek. Gdańsk: Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, 57–74.

Müller, U. 1996: Holzfunde aus Freiburg/Augustinereremitenkloster und Konstanz. Herstellung und Funktion einer Materialgruppe aus dem späten Mittelalter. Forschungen und Berichte der Archäologie des Mittelalters in Baden-Württemberg 21. Stuttgart: Landesdenkmalamt Baden-Württemberg.

Müller, U. 2014: “Archäologie” + “Kultur”= “Hansekultur”? Überlegungen zu einem Begriff. In: A. Falk – U. Müller – M. Schneider (eds.), Lübeck und der Hanseraum: Beiträge zu Archäologie und Kulturgeschichte. Festschrift für Manfred Gläser. Lübeck: Schmidt-Römhild, 439–452.

Naum, M. 2015: Material Culture and Diasporic Experiences: A Case of Medieval Hanse Merchants in the Baltic. Archaeological Papers of the American Anthropological Association 26, 72–86. DOI: https://doi.org/10.1111/apaa.12060

Nawrolska, G. 2009: Uwagi o średniowiecznym rzemiośle elbląskim. In: M. Marcinkowski (ed.), Elbląskie studia muzealne 1. Elbląg: Muzeum Historyczno-archeologiczne w Elblągu, 87–105.

Nawrolska, G. 2012: Początki Elbląga w świetle źródeł archeologicznych. Elbląg: Stowarzyszenie Miłośników Truso.

Nawrolska, G. 2014: Powracająca przeszłość Starego Miasta w Elblągu. Toruń: Towarzystwo Naukowe.

Neugebauer, W. 1975: Arbeiten der Böttcher und Drechsler aus den mittelalterlichen Bodenfunden der Hansestadt Lübeck. In: J. G. N. Renuad (ed.), Rotterdam Papers 2. Rotterdam, 117–137.

Ossowski, W. 2014: Ładunek Miedziowca. In: W. Ossowski (ed.), Miedziowiec. Wrak średniowiecznego statku i jego ładunek. Gdańsk: Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, 241–300.

Paner, H. 2004: The Spatial Development of Gdańsk to the Beginning of the 14th Century. The Origins of the Old Town and Main Town. In: P. Urbańczyk (ed.), Polish Lands at the Turn of the First and the Second Millennia. Warsaw: Institute of Archeology and Ethnology Polish Academy of Sciences, 15–33.

Paner, H. 2006: Archeologia Gdańska w latach 1988–2005. In: H. Paner (ed.), Archeologia Gdańska 1. Gdańsk: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, 11–88.

Pluskowski, A. 2022: The Archaeology of the Prussian Crusade: Holy War and Colonization. London – New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003222767

Polak, Z. 1996: Przedmioty wykonane z drewna. In: M. Rębkowski (ed.), Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu 1. Kołobrzeg: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 331–336.

Polak, Z. 1997: Zabytki wykonane z drewna. In: M. Rębkowski (ed.), Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu 2. Kołobrzeg: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 229–233.

Rembisz-Lubiejewska, A. 2021: Wyroby z drewna, kory i korka z badań przy ul. Łąkowej 35/38 w Gdańsku. In: B. Kościński (ed.), Archeologia Gdańska 8. Gdańsk: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, 105–126.

Robben, F. 2008: Spätmittelalterliche Fässer als Transportverpackung im hansischen Handelssystem. Archäologische Informationen 31(1–2), 77–86.

Robben, F. 2009: Mittelalterliche Fässer aus der Hansestadt Greifswald: Ein Beitrag zur Alltags- und Wirtschaftsgeschichte. Bodendenkmalpflege in Mecklenburg-Vorpommern 56, 157–189.

Roztworowski, S. 1935: Co szlachcic polski w XVIII wieku kupował w Gdańsku, (materjały historyczne z lat 1747–1757 z archiwum rodzinnego). Rocznik Gdański 7–8, 348–384.

Schäfer, H. 1992: Ein spätmittelalterlicher Petschaftenfund aus Rostock. Wismarer Studien zur Archäologie und Geschichte 2, 58–61.

Schäfer, H. – Patzelt, C. 1992: Schubleisten u. a. Funde aus einem Rostocker Schacht des 14./15. Jahrhunderts. Wismarer Studien zur Archäologie und Geschichte 2, 48–57.

Scholkmann, B. 1982: Mittelalterliches Holzgerät aus Südwestdeutschland. Zu Forschungsproblematik und Forschungsstand eines Sachgutkomplexes. Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters 10, 101–131.

Spors, J. 1982: Lokalizacja miasta lokacyjnego na prawie lubeckim w Gdańsku w drugiej połowie XIII i początkach XIV w. Rocznik Gdański 42 (1), 64–71.

Starski, M. 2015: Stan badań archeologicznych nad małymi miastami Pomorza Gdańskiego w późnym średniowieczu. Archaeologia Historica Polona 23, 181–213. DOI: https://doi.org/10.12775/AHP.2015.008

Starski, M. 2017: Wyroby drewniane oraz wytwórczość bednarska i tokarska w późnośredniowiecznym Pucku. In: M. Starski (ed.), Puck. Kultura materialna małego miasta w późnym średniowieczu. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 125–176.

Starski, M. 2022: Between Centre and Periphery: The Small Towns of Pomerelia during the Period of Hanse Domination. European Journal of Archaeology 25, 80–102. DOI: https://doi.org/10.1017/eaa.2021.47

Suhonen, M. 2001: Historiallisen ajan arkeologia – materiaalsia todisteita historiatieteen totuuksille. Suomen Keskiajan Arkeologian Seura 1, 3–11.

Szajt, J. 2021: Kultura stołu mieszczańskiego na Śląsku w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności na tle europejskim. In: Wratislavia Antiqua 24. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski.

Szajt, J. – Wieczorek-Kańczura, K. 2018: Naczynia i łyżki drewniane. In: J. Piekalski – K. Wachowski (eds.), Wratislavia Antiqua 23. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, 322–338.

Śledź, E. 1979: Merki kupieckie na towarach z “Miedziowca”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 27(3), 353–364.

Śliwiński, B. 1998: Dzieje Pucka w świetle najstarszych źródeł pisanych (do 1308 r.). In: A. Groth (ed.), Historia Pucka. Gdańsk: Wydawnictwo Marpress, 55–68.

Wallerstein, I. 1974: The Modern World-System, Volume. 1: Capitalist Agriculture and the Origins of the European World-Economy in the Sixteenth Century. New York – San Francisco – London: Academic Press.